Uluslararası İlişkiler disiplininin, kökeni, kavramları, kurumları, teorisi, epistemolojisi, normları ve hukuku itibarıyla Batılı olması, Batı’yı evrenselleştiren, Batılı olmayanın faillik kapasitesini reddeden kurucu bir hiyerarşiyi sürdürmektedir. Buna bağlı olarak disiplinin Amerika/Batı-merkezci olduğu iddiası uluslararası literatürde ve siyasette giderek yaygınlık kazanan bir tartışma konusudur. Bu tartışma hem demokrasi, eşitlik gibi evrensel değerleri Batı kökenli olduğu gerekçesiyle reddederek Batı-merkezciliğe meydan okuma iddiasında olan yerlici/kültürcü (nativist/culturalist) faillik arayışlarının hem de sömürgecilik sonrası (post-colonial), Batı-sonrası (post-Western) ve Batı-dışı (non-Western) Uluslararası İlişkiler arayışlarının çıkış noktası olmuştur. Mevcut Uluslararası İlişkiler disiplinine/teorisine “Batılı olmayan” deneyimlerin (Çin, Osmanlı ve Moğol İmparatorlukları), kavramların (ümmet, ümran, khalsa panth), düşüncelerin (sufizm, Konfüçyüsçülük) ve düşünürlerin (Cemil Meriç, Mevlana, Sun Tzu) dahil edilmesinin uluslararası ilişkilerin Batı-merkezci epistemolojisini aşmak için yeterli olmayacağı, bilakis Batı-merkezci hiyerarşileri yeniden üretme ya da özcülük tuzağına düşme riski taşıdığı iddiaları, “bağlantılı tarihler” (connected histories) ve “küresel tarih” (global history) gibi eşzamanlılığı vurgulayan, Doğu-Batı gibi hiyerarşik ayrımları reddeden küresel Uluslararası İlişkiler arayışıyla sonuçlanmıştır.
Uluslararası İlişkilerin Amerika/Batı merkezci doğasını tartışmaya açan literatüre Türkiye’den de önemli katkılar olmakla birlikte, Türkçe literatürün yetersizliğinden yola çıkarak, Toplum ve Bilim “Uluslararası İlişkileri Yeniden Düşünmek: Batı Sonrası, Batı-Dışı, Küresel Arayışlar” başlıklı bir özel sayı hazırlayacaktır.
Bu çerçevede, aşağıda belirtilen konularla sınırlı olmamak üzere, özel sayının kapsamına giren tartışmalarda araştırmalar yürüten araştırmacıları Toplum ve Bilim’e yazı göndermeye davet ediyoruz:
-Temel Uluslararası İlişkiler kavramlarını Batılı olmayan mercekle yeniden düşünmek
-Disiplinin hiyerarşik yapısında kurumlar, araştırma fonları ve sıralamaların rolüne eleştirel bakış
-Batı-dışı alternatif ve yenilikçi metotlar
-Eğitim öğretim müfredatının dekolonizasyonu
-Medeniyet standartlarının ve medenileştirici sömürgecilik pratiklerinin dönüşümleri karşısında egemenlik, faillik sorunları
-Batı-merkezciliğe yerlici/kültürcü meydan okumaların handikapları
-Batı-merkezciliğin ve eleştirilerinin kapitalizmdeki dönüşümlerle ilişkisi
-Pan-ideolojilerin (pan-İslâmcılık, pan-Türkçülük, pan-Asyacılık) ve Üçüncü Dünyacılığın Batı-merkezciliği aşma kapasiteleri
-Klasik ve eleştirel uluslararası ilişkiler teorilerinin Batı-merkezci karakterinin eleştirisi
-İnsan hakları, demokrasi, demokratikleşme ve demokratikleştirme söylem ve pratiklerinde Batı-merkezcilik, Oryantalizm, Oksidentalizm sorunları
-Batı-merkezcilik ve yerlicilik/kültürcülük eleştirileri karşısında yeni evrensellik, evrensel medeniyet arayışları
-Batılı olmayan, modernite öncesi uluslararası düzenler ve uluslararası ilişkiler teorisine yönelik sonuçları
Özel sayıya gönderilecek makalelerin 6.000-8.000 kelime arasında olması ve belirtilen yazar yönergelerine uygun hazırlanması gerekmektedir. Makaleler 30 Eylül 2026 tarihine kadar [email protected] adresine gönderilmelidir. Gönderilen makaleler çift kör hakem değerlendirme sürecinden geçecektir.